Türkiye’de son yıllarda giderek yaygınlaşan günlük kiralık ev uygulamaları, hem kiralık konut piyasasını hem de toplumsal yaşamı derinden etkiliyor. Özellikle büyükşehirlerde ve turistik bölgelerde ev sahiplerinin uzun dönem kiracı yerine günlük veya haftalık kiralama yapmayı tercih etmesi, kiralık daire bulmayı zorlaştırıyor. Uzmanlar, bu durumun kiraların artmasına da doğrudan etkisi olduğunu belirtiyor.

İstanbul, Antalya, İzmir, Muğla ve Kapadokya gibi turist çeken bölgelerde, binlerce ev artık sadece kısa süreli konaklamalara ayrılmış durumda. Bunun sonucunda yerli halkın barınma ihtiyacı ikinci plana atılıyor. Kiralık ev arayan öğrenciler, memurlar ve dar gelirli aileler, günlük evlerin piyasayı daraltması nedeniyle ya yüksek bedeller ödemek zorunda kalıyor ya da şehir merkezlerinden uzaklaşmak durumunda kalıyor.

"Günlük Kiralık Daha Kazançlı"

Ev sahipleri açısından bakıldığında, günlük kiralamalar daha kârlı bir model sunuyor. Örneğin; aylık 12 bin TL’ye kiraya verilecek bir ev, günlük 1.000 TL karşılığında kiralandığında ayda 20 bin TL’nin üzerinde gelir sağlayabiliyor. Bu fark, özellikle turizm sezonunda kısa dönem kiralamayı cazip hale getiriyor.

Beyoğlu’nda emlak danışmanlığı yapan Halil G., durumu şu sözlerle açıklıyor: “Eskiden daire sahipleri uzun vadeli kiracı isterdi, şimdi ise kısa dönemli, Airbnb veya benzeri platformlardan turist çekmeyi tercih ediyor. Hem daha fazla kazanıyorlar hem de istedikleri zaman evi boşaltabiliyorlar. Bu da kiralık ev piyasasını daraltıyor.”

Komşular Rahatsız, Güvenlik Endişesi Artıyor

Günlük kiralık evler sadece ekonomik değil, sosyal ve güvenlik açısından da tartışma konusu haline gelmiş durumda. Sürekli değişen kiracılar nedeniyle apartman sakinleri tedirginlik yaşıyor. Kimlik bildirimi yapılmayan kişilerin konaklaması, bazı bölgelerde güvenlik açıklarına yol açıyor.

Antalya’da yaşayan site yöneticisi Funda K., “Bizim sitede 3 daire artık tamamen günlük kiraya veriliyor. Her gün başka biri geliyor. Kim olduklarını bilmiyoruz, yabancı uyruklu ya da turist mi, kontrol etmek mümkün değil. Geceleri gürültü oluyor, aidatlar ödenmiyor, komşuluk ilişkisi diye bir şey kalmadı,” diyerek durumu özetliyor.

Yasal Düzenleme Yetersiz mi?

2023 yılında çıkarılan ve günlük kiralık evleri düzenlemeyi amaçlayan yönetmelik, tüm kısa dönemli kiralama faaliyetlerini ruhsat alma ve güvenlik bildirimine bağladı. Ancak denetim yetersizliği nedeniyle pek çok ev hâlâ kayıt dışı şekilde günlük kiraya veriliyor. Uzmanlara göre bu da hem vergi kaybına yol açıyor hem de kira piyasasını olumsuz etkiliyor.

Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Av. Burak Aydoğan, “Kanun açık; günlük kiralamalarda izin belgesi, apartman onayı ve kimlik bildirimi şart. Ancak uygulamada bunlara uyan çok az ev sahibi var. Denetim mekanizması güçlendirilmeden bu sorunun çözülmesi mümkün değil,” dedi.

Yerel Halk Şehir Merkezinden Uzaklaşıyor

Turistik bölgelerdeki konutların büyük kısmının kısa dönemli kiraya verilmesi, yerli halkı şehir merkezlerinden uzaklaştırıyor. Bu durum hem şehir planlamasını hem de sosyal yapıyı bozuyor. Bodrum, Alaçatı ve Kaş gibi yerlerde kış aylarında bile kiralık ev bulmak zorlaştı. Aileler ve genç çalışanlar merkeze yakın yaşama şansını yitiriyor.

Şehir Plancısı Dr. Nihan Turan, “Bu bölgelerde yaşayanlar artık hizmet sektöründe çalışan kişiler bile ev bulamıyor. Market çalışanı, öğretmen, polis bile şehir dışında kalıyor. Bu, hizmet sunumunu ve şehir hayatının dengesini bozuyor,” uyarısında bulundu.

Çözüm Önerileri Masada

Uzmanlara göre çözüm, denetimlerin artırılması, günlük kiralık evlerin ruhsata bağlanması ve belediyelerin bu evler üzerindeki kontrolünü güçlendirmesinden geçiyor. Ayrıca uzun dönem kiralamayı teşvik edecek vergi avantajları ve kira sübvansiyonları da gündeme alınabilir.

Tüketici örgütleri ise bu konuda kamunun daha etkin rol alması gerektiğini savunuyor. Tüketici Dernekleri Federasyonu Başkanı Mehmet Y., “Ev artık barınma aracı değil, kazanç kapısı oldu. Bu anlayış değişmeden konut krizi çözülmez,” dedi.

Barınma hakkı bir lüks değil, temel bir insan hakkı olarak kabul edilmesi gerekirken, konut piyasasında kısa vadeli kazanç uğruna toplumsal ihtiyaçlar göz ardı ediliyor. Mevcut gidişatın devam etmesi durumunda konut erişilebilirliği daha da düşecek gibi görünüyor.